Nguyễn An Hưng – Phó Chủ tịch HH Làng nghề Việt Nam;
Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Thành phố Hải Phòng
Tại Xưởng Gốm Phù Điêu Hải Phòng (xã Kiến Hải), Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên vừa hoàn thiện và ra lò hai dòng tác phẩm tiêu biểu, cho thấy sự hội tụ giữa tay nghề bậc cao, tư duy tạo hình độc lập và chiều sâu văn hóa.
Bộ Ấm vẽ tay 12 con giáp được xử lý trên nền men trắng ngà, lớp men phủ dày, trong và có độ chảy kiểm soát, tạo bề mặt ánh sáng sâu, làm nổi khối thân ấm tròn đầy. Mỗi linh vật không chỉ là hình vẽ, mà là một cấu trúc sống động, có nhịp, có lực, được diễn giải bằng bút pháp riêng biệt, giàu cá tính. Tổng thể bộ ấm đạt tới sự cân bằng giữa công năng và mỹ thuật, đủ điều kiện bước vào phân khúc quà tặng văn hóa và sưu tầm cao cấp.
Ở chiều ngược lại về ngôn ngữ biểu đạt, tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hang Pác Bó năm 1941 được xây dựng bằng khối gốm vững, mảng lớn, tiết chế chi tiết, nhấn mạnh vào khí chất nội tại. Lớp men phủ hai tông tương phản – áo ka ki giản dị, trầm lắng bên trong, phủ ngoài là lớp áo khoác vàng nhạt với độ ánh nhẹ – không chỉ tạo tương quan thị giác mà còn gợi chiều sâu hoàn cảnh. Gương mặt được xử lý cô đọng, khắc khổ, ánh nhìn trầm tư, tái hiện rõ tinh thần của những ngày đầu gian nan nơi núi rừng Pác Bó – thời điểm lặng lẽ nhưng quyết định, đặt nền cho một mốc son lịch sử của dân tộc.
Điểm đáng ghi nhận là Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên không dừng ở việc tái hiện hình tượng, mà đã chuyển hóa chất liệu gốm thành phương tiện biểu đạt tư tưởng: đất mang trọng lượng, lửa định hình, men giữ lại ký ức của thời gian. Từ đó, tác phẩm không chỉ “đúng hình” mà còn “đúng khí”.
Hiệp hội Làng nghề Thành phố Hải Phòng đánh giá cao hướng tiếp cận này, coi đây là bước tiến rõ nét trong việc nâng tầm gốm phù điêu từ thủ công mỹ nghệ lên địa hạt mỹ thuật ứng dụng có giá trị học thuật và thương mại. Khi ngôn ngữ tạo hình đã đạt tới độ chín, sản phẩm gốm không còn là vật dụng, mà trở thành đối tượng sưu tầm – một hình thức lưu giữ văn hóa bằng chất liệu bền vững truyền lại ngàn sau.
NAH
