Ông Nguyễn An Hưng
Phó Chủ tịch Trung ương Hiệp hội Làng nghề Việt Nam,
Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng;
Phó Chủ tịch Hội đồng các dòng họ Việt Nam TP Hải Phòng;
Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng họ Nguyễn TP Hải Phòng
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, quý đại biểu và toàn thể hội nghị!
Trong dòng chảy văn hóa dân tộc, thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là những tác phẩm văn học mang giá trị nghệ thuật đặc sắc mà còn là kết tinh của tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người. Đặc biệt, trong bối cảnh Hải Phòng – thành phố cảng giàu truyền thống cách mạng và văn hóa làng nghề – việc các nghệ nhân làng nghề thành phố, chuyển tải thơ chữ Hán của Bác thành những sản phẩm văn hóa đặc sắc góp phần lan tỏa sâu rộng giá trị tinh thần ý nghĩa cao đẹp.
Thơ chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó tiêu biểu tập “Nhật ký trong tù”, được sáng tác trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt. Tuy vậy, vượt lên trên gian khó, Người vẫn giữ vững tinh thần lạc quan, ý chí kiên cường và niềm tin vào tương lai cách mạng. Bài thơ mở đầu tập thơ đã thể hiện rõ tinh thần ấy:
“Thân thể ở trong lao,
Tinh thần ở ngoài lao.”
Chỉ với hai câu ngắn gọn, Người đã khẳng định sức mạnh của tinh thần vượt lên hoàn cảnh. Chính tinh thần này đã trở thành nguồn cảm hứng để các nghệ nhân làng nghề thành phố Hải Phòng sáng tạo nên những sản phẩm văn hóa mang giá trị giáo dục sâu sắc.
Tại các làng nghề truyền thống của thành phố như: làng nghề chạm khắc gỗ cổ truyền Bảo Hà (Đồng Minh), Đông Giao (Cẩm Giàng); làng truyền thống gốm Dưỡng Động (Minh Tân), Chu Đậu (Nam Sách); làng nghề vàng, bạc Châu Khê (Bình Giang); làng mây tre đan Chính Mỹ, làng nghề đúc kim loại Mỹ Đồng (Thủy Nguyên); cơ sở sản xuất gốm phù điêu Hải Phòng của Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên… hình ảnh thơ chữ Hán của Bác được thể hiện qua nhiều hình thức nghệ thuật: thư pháp trên giấy dó, gỗ, gốm sứ, mây tre đan, tranh thêu trên vải, sơn mài, tranh tượng phù điêu, hoa văn kim cổ và các công trình di tích lịch sử văn hóa Việt Nam trở thành phương tiện truyền tải tư tưởng Hồ Chí Minh đến cộng đồng.
Bài thơ “Ngắm trăng” thể hiện tâm hồn nghệ sĩ và tinh thần tự do của Người:
“Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.”
Ngay trong ngục tối Người vẫn dành tâm hồn giao hòa với thiên nhiên, cho thấy một nhân cách lớn – dù trong hoàn cảnh giam cầm vẫn hướng tới cái đẹp, cái thiện. Khi các nghệ nhân làng nghề thành phố Hải Phòng thể hiện bài thơ trên các chất liệu gốm, sứ. gỗ, mây tre đan, kim hoàn đá quý mỹ nghệ, tranh thêu, giấy dó…Nghệ nhân không chỉ tái hiện một tác phẩm văn học mà còn khơi dậy tinh thần yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, yêu cuộc sống.
Bài “Đi đường” lại mang triết lý sâu sắc về hành trình cách mạng:
“Đi đường mới biết gian lao,
Núi cao rồi lại núi cao trập trùng.”
Hai câu thơ hàm chứa thông điệp về ý chí bền bỉ, vượt qua thử thách. Khi được chuyển thể thành sản phẩm gốm sứ, gỗ mỹ nghệ, kim loại, chạm khắc trên bia đá tại các khu sinh hoạt cộng đồng, nội dung bài thơ trở thành lời nhắc nhở về sự kiên trì trong học tập, lao động và sáng tạo. Với thế hệ trẻ thành phố Hải Phòng, là động lực để rèn luyện bản lĩnh trước những thách thức của thời đại mới.
Không chỉ giàu ý nghĩa tư tưởng, thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh còn có giá trị nghệ thuật hàm súc, cô đọng. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh, giàu tính biểu tượng rất phù hợp với văn hóa nghệ thuật truyền thống của các làng nghề Việt Nam – nơi hội tụ các nghệ nhân đạt đến trình độ kỹ, mỹ, nghệ thuật tinh xảo của từng sản phẩm có ý nghĩa tinh thần văn hóa dân tộc trong không gian đương đại.
Việc chế tác thơ chữ Hán của Bác thành sản phẩm văn hóa mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Mỗi sản phẩm không chỉ là một vật phẩm trưng bày mà còn là “tài liệu trực quan” sinh động phục vụ công tác tuyên truyền, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong các triển lãm, tổ chức sự kiện văn hóa, lễ hội truyền thống, những tác phẩm giúp cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, tiếp cận học tập tư tưởng của Bác một cách gần gũi, trực quan và dễ hiểu.
Tọa đàm hôm nay không chỉ nhằm nghiên cứu giá trị nội dung và nghệ thuật của thơ chữ Hán Hồ Chí Minh, mà còn đặt ra hướng phát huy giá trị đó trong đời sống văn hóa địa phương. Khi các tổ chức như Hội đồng các dòng họ, Trung tâm Thực hành Hán Nôm và các đơn vị văn hóa – truyền thông phối hợp cùng nghệ nhân làng nghề thành phố Hải Phòng tạo nên một mô hình liên kết giữa nghiên cứu, bảo tồn và sáng tạo. Đây chính là con đường bền vững để đưa di sản tinh thần của Bác đến với cộng đồng.
Thông qua các sản phẩm văn hóa đặc sắc, tư tưởng Hồ Chí Minh được lan tỏa theo cách mềm mại nhưng sâu sắc. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được thể hiện những vần thơ của Bác là thông điệp về đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước và khát vọng tự do, độc lập của dân tộc, khơi dậy tinh thần học tập và noi gương Bác trong cuộc sống.
Chào mừng 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta tự hào khi tư tưởng và thơ ca của Người tiếp tục được kế thừa và sáng tạo trong đời sống đương đại. Việc các nghệ nhân làng nghề thành phố Hải Phòng, thể hiện thơ chữ Hán của Bác vào các sản phẩm văn hóa, thể hiện lòng kính trọng, là hành động thiết thực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư tưởng,đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Từ những vần thơ giản dị mà sâu sắc của Người, chúng ta nhận ra một chân lý lớn: văn hóa và tư tưởng luôn có sức sống bền lâu khi được gìn giữ và sáng tạo phù hợp với thời đại. Sự kết nối giữa thơ chữ Hán Hồ Chí Minh và các làng nghề thành phố Hải Phòng chính là minh chứng sinh động cho tinh thần ấy.
Việc tổ chức các buổi tọa đàm như hôm nay rất thiết thực và ý nghĩa. Đây là kênh thông tin quan trọng giúp lan tỏa những bài học quý giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến cộng đồng. Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, ý chí “vượt mọi gian lao” và tinh thần trách nhiệm trước dân tộc trong tác phẩm luôn là kim chỉ nam cho mỗi chúng ta không ngừng rèn luyện và cống hiến.
Một lần nữa, tôi xin kính chúc sức khỏe quý vị và chúc buổi Tọa đàm hôm nay thành công rực rỡ!
Xin trân trọng cảm ơn!
NAH
