Đại tá, Thạc sỹ, Nghệ nhân Thư pháp Trần Quốc Huy
(Tổng thư ký Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng,
Phó Giam đốc TTTP, Câu đối và Hán Nôm học Hải Phòng)
Nhận lời mời của Nhà báo, Nhà thơ, Nhà nhiếp ảnh, Nhà thư pháp Ngô Thanh Hải, Phó Giám đốc Thường trực Trung tâm Việt Nam Thư pháp, trong hai ngày 28 và 29 tháng 5 năm 2026, Ban lãnh đạo Trung tâm Thư pháp, Câu đối và Hán Nôm học Hải Phòng, do Nhà thư pháp Việt Nam, Kỷ lục gia thư pháp Việt Nam và Thế giới Lê Thiên Lý, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề TP. Hải Phòng, Giám đốc Trung tâm Thư pháp, Câu đối và Hán Nôm học Hải Phòng làm Trưởng đoàn, có chuyến hành hương về xã Tiên Điền, tỉnh Hà Tĩnh – vùng đất địa linh nhân kiệt.
Cũng như những đợt hành trình thăm quan và giao lưu thư pháp trước đây, chuyển đi hành hương lần này về vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi sản sinh nhiều nhà nho, nhà văn hóa lớn của dân tộc, nên mỗi thành viên trong đoàn đều có sự chuẩn bị kỹ hơn một chút, từ nắm thêm về lịch sử, truyền thống văn hóa của hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, nhất là nắm về những danh nhân văn hóa lớn như Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Công Trứ, Hà Huy Tập, Hồ Chí Minh…, chuẩn bị hành trang giấy, bút, mực, luyện thêm những đường nét bút cho nhuyễn và dẻo hơn để tham gia giao lưu thư pháp.
Đúng 20 giờ 10 phút ngày 27-5-2026, chuyến xe khách Kết Đoàn rời bến Vĩnh Niệm, Hải Phòng đưa chúng tôi về vùng đất Nghệ An – Hà Tĩnh. Khoảng hơn 3 giờ sáng ngày 28-5, Đoàn chúng tôi đã đến phía Nam của cầu Bến Thủy 2 (phía tỉnh Hà Tĩnh). Như đã có sự liên hệ trước, chỉ ít phút sau, Nhà báo, Nhà thơ, Nhà nhiếp ảnh, Nhà thư pháp Ngô Thanh Hải bằng tất cả tấm lòng chân quý đến tặng hoa và đón chúng tôi về gia đình riêng. Đã lâu ngày mới gặp nhau, những câu chuyện của nhân tình thế thái, của hoạt động thư pháp Việt Nam trong những năm qua ùa về và chúng tôi trò chuyện cho đến sáng….
Sau bữa sáng, bác Ngô Thanh Hải – chủ nhà và Đại tá Nguyễn Hồng Quân – cán bộ Quân đội nghỉ hưu đưa chúng tôi thăm cửa Hội, Cửa Lò tỉnh Nghệ An. Tôi đã đến nơi này 1-2 lần, nhưng lần này, thấy có sự đổi thay nhiều, nhất là đường xá, giao thông đi lại, nhiều nhà cao tầng hiện đại mọc lên. Tại Cửa Lò, có một phù điêu bằng nhiều mảnh đá ghép lại với nhau, những phù điêu mang đậm nét truyền thống, quê hương Nghệ An; đến thăm khu trung cư cao cấp ECOPAC do một tập đoàn doanh nghiệp lớn của Việt Nam làm chủ đầu tư, trung bình mỗi căn hộ độ 7-8 tỷ đồng, có căn hộ cao cấp hơn, thì giá cả cũng cao hơn. Ở một vùng đất còn xa trung tâm phát triển kinh tế, văn hóa mà có sự đầu tư lớn như vậy, thì không phải ai cũng giám làm và đầu tư như thế.
Buổi chiều ngày 28-5, chúng tôi có buổi gặp gỡ và giao lưu thư pháp Hải Phòng – Nghệ An – Hà Tĩnh. Trong điều kiện nắng nóng gay gắt, mặc dù toàn bộ hệ thống quạt mát thổi hết công xuất, nhưng cũng không xua tan được cái nắng nóng của miền Trung. Chúng tôi chăng treo những bức thư pháp theo thể “Nhân diện thư”, “Vật điểu thư” do Nhà thư pháp Việt Nam Lê Thiên Lý thể hiện rất thành công và sáng tạo, thì toàn thân đẫm mồ hôi…Thế chúng tôi mới thấu hiểu cho người dân miền Trung đã bao đời sinh sống và phát triển với điều kiện cái nóng, cái gió của miềm Trung khắc nghiệt biết chừng nào! Nhưng cũng chính trong cái khắc nghiệt ấy đã sản sinh ra rất nhiều những người con ưu tú kiệt xuất cho đất nước.
Sau lời tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu của bác Ngô Thanh Hải, Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sỹ Hồ Trọng Ngũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa lên phát biểu. Viện trưởng Hồ Trọng Ngũ đánh giá cao về tinh thần kết nối, gặp gỡ và giao lưu thư pháp giữa Hải Phòng – Nghệ An – Hà Tỉnh; đánh giá cao hoạt động thư pháp thành phố Hải Phòng có nhiều tích cực, sáng tạo và mong rằng, thư pháp Hải Phòng tích cực giúp đỡ hoạt động thư pháp của các tỉnh, thành phố trong cả nước. Nhà thư pháp Việt Nam Lê Thiên Lý, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng, Giám đốc Trung tâm Thư pháp, Câu đối và Hán Nôm học Hải Phòng phát biểu cảm ơn và đánh giá cao cuộc gặp gỡ, giao lưu thư pháp tại mảnh đất địa linh nhân kiệt; đồng thời cũng mong có sự kết nối hoạt động thư pháp sâu rộng hơn trong thời gian tới.
Sau những lời chào thăm hỏi, trao đổi, Nhà báo, Nhà thơ, Nhà Thư pháp Ngô Thanh Hải tặng Huy hiệu của Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du cho các đại biểu. Nhà Thư pháp Việt Nam Lê Thiên Lý tặng những bức thư pháp thể hiện bằng hình thức “Nhân diện thư”, “Vật Điểu thư” rất ấn tượng cho các đại biểu đến dự; những chữ là hình người, hình con vật mang nhiều ý nghĩa nhân văn về sự học tập, phấn đấu vươn lên, ca ngợi mảnh đất Hà Tĩnh địa linh nhân kiệt. Đại tá, Nghệ nhân thư pháp Trần Quốc Huy, Tổng thư ký Hiệp hội Làng nghề TP. Hải Phòng tặng bác Ngô Thanh Hải bức thư pháp chữ “Tâm” – Hán tự được thể hiện theo thể thư – họa với hoa sen – Quốc hoa, đôi bàn tay nâng đỡ một chữ “Tâm” được thể hiện theo không gian 3 chiều (3D) với triết lý sâu sắc: Những tấm lòng, những tình cảm luôn được trân trọng, nâng lưu, gìn giữ.
Có lẽ, những xúc động, gây ấn tượng mạnh nhất là phần giao lưu thư pháp. Mở đầu buổi giao lưu, Nghệ nhân thư pháp Việt Nam Lê Thiên Lý múa bút như: “Ngọn bút tung bay/Dải lụa đỏ biến thành mây ngũ sắc/Sóng dào dạt trào dâng ngọn thác/Cuồn cuộn phong ba, bão dậy bốn phương trời” để rồi “Gọi cả vầng trăng cùng chữ thế gian về” và thể hiện bức thư pháp chữ “Kiều” – Hán tự thành một giai nhân bằng những nét uốn lượn mền mại để với mái tóc ấy, ánh mắt ấy, dánh hình ấy như mang cả hồn thơ của Đại thi hào Nguyễn Du trở về với quê hương Hà Tĩnh. Đại tá, Nghệ nhân thư pháp Trần Quốc Huy thể hiện chữ “Tâm” – Hán tự thành con rồng ẩn hiện, cuộn khí với điểm nhấn viên ngọc được nhả ra nơi miệng rồng – đó không chỉ là bố cục mỹ thuật, mà ước vọng cho trí tuệ, đạo hạnh và ánh sáng của chân tâm. Nghệ nhân Ngô Thu An – Phó Tổng thư ký Hiệp hội Làng nghề TP. Hải Phòng, Phó Giám đốc Trung tâm Thư pháp, Câu đối và Hán Nôm học Hải Phòng thể hiện chữ “Tài” thành cây đàn và chữ “Tâm” thành hình cô gái đang ôm cây đàn mướt mát, bay bổng như nàng Kiều cầm đàn tấu lên những bản nhạc du dương, nhưng cũng đầy ai oán: “Trong như tiếng hạc bay qua/Đục như nước suối mới sa nửa vời”. Nhà báo, Họa sỹ Nhà thư pháp Từ Xuân Bắc – Chủ nhiệm CLB Thư pháp Hà Tĩnh thể hiện hai chữ “Mực” và “Duyên” tiếng Việt làm chủ đạo với lời minh dẫn đầy triết lý nhân văn: “Mực đậm giao thoa say nét bút/Duyên sâu gặp gỡ ấm lời thơ”. Nhà giáo, Nhà thư pháp Lê Công Nương phường Thành Sen, Hà Tĩnh thể hiện chữ “Duyên” chữ Việt để thể hiện tình cảm sâu sắc: “Nhất bút thành duyên/Tri ân tương ngộ”. Nhà báo, Nhà thơ, Nhà thư pháp Ngô Thanh Hải biểu diễn lối viết thư pháp độc lạ: Viết xuôi, nhưng cầm ngược phía sau mới đọc được – cũng là một kỳ tài. Và điều bất ngờ nữa là, Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sỹ Hồ Trọng Ngũ – Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa viết chữ “Đức” – Hán tự, được Nghệ nhân thư pháp Ngô Thu An hoàn chỉnh bằng lời minh dẫn “Hữu đức phúc tự lai/Chân tâm tài tất đáo”…Cuộc giao lưu thư pháp như các cụ ta xưa: Thật là duyên kỳ ngộ.
Bữa cơm tối bên bờ biển Xuân Thành đầm ấm, chủ khách cùng hàn huyên với nhau về lẽ sống, tình người. Cựu giáo chức, Cựu chiến binh Hà Chu Lệ sinh sống tại thôn Tiên Thuận, xã Tiên Điền, Hà Tĩnh chân thành bộc bạch: Hôm nay về dự giao lưu thư pháp Hải Phòng – Nghệ An – Hà Tĩnh, tôi thật sự bất ngờ và rất cảm phục tấm lòng của các nhà thư pháp; trong điệu kiện xã hội đương đại phát triển với nhiều thành tựu khoa học công nghệ cao siêu, nhưng các thầy thư pháp đã đi ngược dòng lịch sử trở về truyền thống dân tộc mấy ngàn năm trước!
Xuân Thành hôm nay có rất nhiều đổi khác bằng những con đường sạch sẽ, phong quang, khách sạn HANVIET GRAN với 9 tầng, có bể tắm phía trước; không có quán lều “xiêu vẹo”, nhếch nhác như độ gần 15 năm trước đây tôi đi công tác có dịp ghé thăm. Những khẩu hiệu hành động được trang trí ở nhiều nơi: “Xuân Thành – điểm đến lý tưởng của quý khách”, “Mỗi người dân là một hướng dẫn viên du lịch”, “Biển xanh – sạch – đẹp hành động ngay hôm nay”…Tôi đến điểm trung tâm vui chơi, giải trí, hai hàng cột cách điệu mỗi bên thành 3 con sóng vươn cao ôm chặt lấy hai chữ “Xuân Thành” – thế mới biết quê hương yêu dấu, gắn bó đến nhường nào. Tại trung tâm vui chơi giải trí, mặt sân được lát bằng những viên đá xẻ để chống trơn trượt, cây cối xanh tươi. Mặc dù chưa phải cuối tuần, nhưng nhiều người dân, cả người già, trẻ em đến vui chơi. Người lớn đi dạo, hóng mát, trò chuyện; trẻ em chơi trò cầu trượt, đi xe điện, chơi điện tử; khách đến có thể thưởng thức những món ẩm thực của Việt Nam, đặc sản Xuân Thành, vừa thưởng thức ẩm thực, vừa hát những bài hát mà mình yêu thích. Hòa vào nhịp sống nơi đây, tôi gọi một quả dừa để lấy nước uống và cầm mi-cờ-rô ngân lên giai điệu bài hát Neo đậu bến quê: “Sông Lam biết khi mô cho cạn/Như tình quê hương trong tôi/Sông Lam biết khi mô cho cạn/Người ơi! Đục trong câu hát cháy lòng!”.
Đêm buông xuống Xuân Thành, nước biển hôm nay không to lắm, bãi biển phẳng lặng, trải dài, từng đợt sóng vỗ bờ, từng cơn gió biển mơn man. Mặc dù đã về đêm, nhưng những thành viên trong Đoàn chúng tôi vẫn quyết định tắm biển. Mấy hôm trời nóng nực, giờ đây được chầm chậm bước chân, rồi ngâm mình xuống nước biển, tung người trước những đợt sóng vỗ về ào ạt…cái nóng cũng dịu đi rất nhiều.
Buổi sáng ngày 29-5, chúng tôi dậy sớm đi dạo bờ biển. Phía đông, mặt trời hất ánh sáng làm những vầng mây ửng hồng, xa xa là những con thuyền của ngư dân đánh cá đang hối hả trở về đất liền, từng đợt sóng ngoài khơi vẫn dội vào bờ biển. Trong không gian ấy, Nhà thư pháp Lê Thiên Lý xuất thần bằng 2 câu đối Hán tự: “Nghi Xuân ba khởi tam nhân hỷ/Kim nhật hải triều vạn vật sinh” được viết trên mặt cát bờ biển Xuân Thành, rồi chậm rãi đọc và giảng giải cho chúng tôi nghe: Sóng dậy ở Nghi Xuân đón 3 người vui mừng đến/Hôm nay thủy triều dâng lên thì vạn vật sinh….cũng là sự kiện có một không hai.
Theo chương trình, chúng tôi về thăm, dâng hương tưởng nhớ Uy viễn Tướng công Nguyễn Công Trứ (1778-1858). Tướng công Nguyễn Công Trứ được đánh giá là con người kinh bang tế thế, văn võ song toàn, từ đánh dẹp giặc đến khai hoang lập ấp, cho đến Chánh chủ khắc trường thi, Hội chủ hát Ả đào…việc gì cụ cũng làm tâm huyết, tư thế ung dung tự tại. Như Giáo sư Lê Thước đã viết: “Nước ta có bậc vĩ nhân, nói về công, thời công rất lớn, nói về đức thời đức rất dầy, mà nói về ngôn thì ngôn luận văn chương rất có giá trị”[1]. Cầu mong cho Tướng công phù hộ, độ trì cho quốc thái, dân an.
Cũng theo hành trình, chúng tôi về thăm, dâng hương tại Khu di tích tưởng niệm Đại thi hào Nguyễn Du (1766-1820). Chúng tôi chụp ảnh dưới tượng đài, dâng hướng tưởng nhớ Đại thi hào Nguyễn Du. Nguyễn Du tên tự là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, biệt hiệu là Hồng Sơn lạp hộ, Nam Hải điếu đồ, là một nhà thơ, nhà văn hóa lớn của dân tộc và được nhân dân ta kính trọng tôn xưng là “Đại thi hào dân tộc” và được UNESCO vinh danh “Danh nhân văn hóa thế giới”. Truyện Kiều được thể hiện bằng 3.254 câu thơ lục bát viết hoàn toàn bằng chữ Nôm là áng hùng văn bất hủ muôn đời. Trước anh linh của Đại thi hào Nguyễn Du, chúng tôi chỉ cầu mong được học tập những chữ Thánh hiền và rèn luyện tâm sáng, lòng trong, múa bút dẻo: “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”.
Cuộc hành trình gặp gỡ, giao lưu thư pháp Hải Phòng – Nghệ An – Hà Tĩnh đã khép lại. Nhưng điều còn đọng lại mãi đó là tình người, tình yêu chữ Thánh hiền, yêu giá trị Chân – Thiện – Mỹ.
TQH
…
[1] Bia ký lưu tại đền thờ tưởng niệm Uy viễn tướng công Nguyễn Công Trứ.
